Η νέα πρόταση για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης

Εκλεκτικά φυτο-οιστρογόνα,  δρουν εκεί όπου χρειάζεται

Μια πολύ ενδιαφέρουσα διάλεξη του Δρ Γ. Λάμπου για όλα όσα απασχολούν τις γυναίκες στην διάρκεια της κλιμακτηρίου

Ένας από τους κύριους στόχους της επιστήμης είναι η βελτίωση της  ποιότητας της ζωής. Καθημερινές είναι διεθνώς οι έρευνες και οι  μελέτες για τη  δημιουργία σκευασμάτων τα οποία θα βοηθήσουν τους ανθρώπους να αντιμετωπίζουν τα όποια προβλήματα υγείας τους ταλαιπωρούν. Ένα από τα συνηθέστερα  προβλήματα που επηρεάζει όλο τον γυναικείο πληθυσμό της Γης είναι φυσικά τα βασανιστικά συμπτώματα της κλιμακτηρίου και της εμμηνόπαυσης. Κι εδώ η επιστήμη έχει κάνει άλματα τα τελευταία χρόνια, προσφέροντας ανακούφιση στις γυναίκες οι οποίες ολοκληρώνουν ένα σημαντικό  κύκλο της ζωής τους όχι όμως πάντοτε ανώδυνα.

Για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της κλιμακτηρίου η τελευταία πρόταση της επιστήμης είναι τα φυτικά οιστρογόνα με δράση «serm».Της εκλεκτικής δηλαδή στόχευσης των σκευασμάτων εκεί και μόνον όπου ο οργανισμός χρειάζεται βοήθεια.

Αυτό ήταν το θέμα της εξαιρετικά ενδιαφέρουσας διάλεξης που  έδωσε στη Λευκωσία  την περασμένη Τετάρτη ο Ελλαδίτης χειρούργος- γυναικολόγος  μαιευτήρας, διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιος Λάμπος. Μιλώντας σε απλή κατανοητή γλώσσα ο δρ Λάμπος μίλησε για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της κλιμακτήριου και της εμμηνόπαυσης στις γυναίκες δίνοντας έμφαση στα φυτικά οιστρογόνα. Το ακροατήριο αποτελούσαν καταξιωμένοι γιατροί αλλά και φαρμακοποιοί οι οποίοι βομβάρδισαν κυριολεκτικά τον καθηγητή με ερωτήσεις.

Όπως εξήγησε ο δρ Λάμπος μια γυναίκα μπαίνει στην εμμηνόπαυση την ημέρα εκείνη που θα έχει την τελευταία της περίοδο, ενώ η κλιμακτήριος είναι η περίοδος  η οποία μπορεί να ξεκινά  πριν από την εμμηνόπαυση, να διαρκεί στην εμμηνόπαυση και να συνεχίζεται μετά από αυτή.

Σε συνέντευξη που μας παραχώρησε στο περιθώριο της διάλεξης του, ο δρ Λάμπος εξήγησε ότι η κλιμακτήριος έχει κάποια συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, τα λεγόμενα κλιμακτηριακά συμπτώματα, όπως για παράδειγμα οι εξάψεις οι εφιδρώσεις, αυπνίες, η μειωμένη λίμπιντο και άλλα τα οποία δεν αρχίζουν πάντα μετά την εμμηνόπαυση. Είναι δυνατόν  να ξεκινήσουν από την προεμμηνόπαυση.

-Πόσο πριν μπορεί να αρχίσουν;

-Δεν υπάρχει συγκεκριμένη χρονική περίοδος. Υπάρχουν γυναίκες που μπορεί να μην βιώσουν ποτέ κλιμακτηριακή συμπτωματολογία και άλλες που ταλαιπωρούνται πολύ και μάλιστα αρκετά χρόνια πριν από την εμμηνόπαυση. Πάντως τα συμπτώματα αυτά υποχωρούν μετά την εμμηνόπαυση. Είναι σπάνιο να συνεχισθούν τρία ή τέσσερα ή το πολύ πέντε χρόνια μετά την εμμηνόπαυση.

-Εχουν να κάνουν και με κληρονομικότητα;

-Ναι, άνκαι κυρίως η κληρονομικότητα έχει σχέση με τον χρόνο έλευσης ης εμμηνόπαυσης. Θα ήθελα να σημειώσω ότι οι γυναίκες στην Κύπρο και την Ελλάδα έχουν εμμηνόπαυση συνήθως μεταξύ  50 και 52 ετών. Υπάρχουν όμως και γυναίκες που βιώνουν την κατάσταση αυτή πολύ πιο  πριν .

-Που οφείλονται τα  κλιμακτηριακά συμπτώματα;

-Έχουν σχέση με την πτώση των οιστρογόνων η οποία είναι αποτέλεσμα της εμμηνόπαυσης. Σε κάποιες γυναίκες  μάλιστα τα οιστρογόνα μειώνονται πάρα πολύ δημιουργώντας ένα τεράστιο χάσμα μεταξύ της προ εμμηνόπαυσης περιόδου και της μετά από αυτήν. Αυτές οι γυναίκες είναι υποψήφιες για εμφάνιση κλιμακτηριακής συμπτωματολογίας. Υπάρχουν άλλες που μπορεί να μην παρουσιάσουν μεγάλη διαφορά στην οιστρογονική κατάσταση τους πριν και μετά. Αυτές είναι δυνατόν να μην εμφανίσουν συμπτώματα  ή να τα εμφανίσουν σε μικρότερο βαθμό.

-Πως μπορεί  μια γυναίκα να μειώσει τα συμπτώματα αυτά; Υπάρχει φαρμακευτική αγωγή; Πριν από κάποια  χρόνια οι γιατροί συνιστούσαν την λήψη ορμονικών σκευασμάτων, κάτι όμως που εγκαταλείφθηκε αργότερα  αφού  η λήψη τέτοιων φαρμάκων θεωρήθηκε επικίνδυνη ή ακόμα και ένοχη για εμφάνιση καρκίνου κυρίως στο μαστό. Σήμερα υπάρχει κάτι άλλο που μπορεί να τις βοηθήσει;

-Η ορμονική θεραπεία υποκατάστασης, πριν από κάποια  χρόνια ήταν ευρέως διαδεδομένη. Διάφορες μελέτες που έγιναν και κυρίως η μελέτη WHI ήταν η Λυδία Λίθος της αμφισβήτησης της ορμονικής θεραπείας γιατί βρέθηκε ότι δεν ήταν αθώα και ότι συνοδεύεται από διάφορες παρενέργειες. Πρέπει να πω όμως ότι περάσαμε στο άλλο άκρο. Η θεραπεία με ορμόνες ενοχοποιήθηκε , περισσότερο ίσως από  ότι θα έπρεπε. Υπάρχουν  κατηγορίες γυναικών οι οποίες μπορούν να πάρουν θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης. Για παράδειγμα γυναίκες οι οποίες έχουν εμμηνόπαυση πολύ νωρίς, στα 40-42 τους χρόνια,  φοβάμαι ότι δεν μπορούν  να αποφύγουν την ορμονική υποκατάσταση. Επειδή όμως ακριβώς ξεσηκώθηκε  θύελλα αμφισβήτησης για τα ορμονικά σκευάσματα,  τα τελευταία  χρόνια έχουν κυκλοφορήσει νέα μόρια, νέα φάρμακα ή και συμπληρώματα διατροφής τα οποία προσφέρουν μια εναλλακτική θεραπεία της ορμονικής υποκατάστασης. Υπάρχουν σήμερα σκευάσματα που είναι πιο ασφαλή και των οποίων η δοσολογία είναι μικρότερη από ότι στο παρελθόν.

-Αναφέρεστε σε φυτικά οιστρογόνα;

-Υπάρχουν πάρα πολλά φάρμακα που μπορούν να ληφθούν σε τέτοιες περιπτώσεις. Προσωπική μου γνώμη είναι ότι όταν μια γυναίκα μπει στη εμμηνόπαυση αλλά δεν παρουσιάζει συμπτώματα κλιμακτηρίου, δεν  χρειάζεται να πάρει τίποτε. Αν όμως έχει συμπτώματα,  η ορμονική θεραπεία υποκατάστασης σε χαμηλές ή προσαρμοσμένες δόσεις είναι μια εναλλακτική. Υπάρχουνε κι άλλα φάρμακα, όπως είναι η τιβολόνη , τα serms,  και ναι, υπάρχουν και φάρμακα τα οποία είναι φυτικής προέλευσης, τα λεγόμενα φυτο-οιστρογόνα. Τώρα όμως έχουμε και  μια εντελώς νέα κατηγορία τα λεγόμενα  phyto serms . Αυτά δεν ειναι φυτο-οιστρογόνα, μοιάζουν   πιο πολύ  με την κατηγορία serm.  Serrm  σημαίνει   «selective estrogen receptor modulator», δηλαδή ουσίες οι οποίες ασκούνε εκλεκτική δράση. Να εξηγήσω: Τα οιστρογόνα είναι πάρα πολύ καλά για τα συμπτώματα τη εμμηνόπαυσης, αλλά δυνατόν να έχουν παρενέργειες, όπως π.χ. καρκίνο, κυρίως καρκίνο του μαστού. Θέλουμε λοιπόν να έχουμε ένα σκεύασμα  το οποίο δεν θα ασκήσει οιστρογονική δράση, ένα μόριο που  θα έχει εκλεκτική δράση. Εκεί που θέλουμε  να δράσει σαν οιστρογόνο, θα δράσει σαν τέτοιο. Αυτά είναι τα serms.  Μπορούν να δράσουν  σαν οιστρογόνα  όπου  χρειάζεται να δράσουν. Τα phyto serm είναι serm φυτικής προέλευσης.

-Ποια  είναι η διαφορά των δύο;

-Η διαφορά έχει να κάνει με την προέλευση. Το phyto serm  έχει φυτική προέλευση. Για την ακρίβεια η προέλευση του είναι οι ισοφλαβόνες της σόγιας που έχουν υποστεί ενζυμική διεργασία από την οποία προκύπτει ένα μόριο, οκτώ φορές πιο ισχυρό από τις κλασικές ισοφλαβονες σόγιας  και ταυτόχρονα, όπως φαίνεται από τις διάφορες μελέτες,  ασκεί  εκλεκτική  τροποποιημένη δράση.

Μπορείτε  να κατονομάσετε ορισμένα phyto serm;

-Είναι το DP56A. Πρόκειται για μια χημική ουσία, προϊόν ενζυμικής επεξεργασίας.

-Τι θα συμβουλεύατε  τις γυναίκες οι οποίες έχουν κλιμακτηριακά συμπτώματα;

-Γυναίκες οι οποίες βγαίνουν νωρίς σε εμμηνόπαυση πρέπει να  λάβουν αγωγή. Οι κύριες παρενέργειες της  ορμονικής αγωγής  είναι ο καρκίνος του μαστού και τα θρομβοεμβολικά επεισόδια.  Γυναίκες  οι οποίες βρίσκονται σε ομάδες υψηλού κινδύνου  για καρκίνο του μαστού ή θρομβοεμβολικά επεισόδια, σαφώς  και πρέπει να είναι προσεκτικές. Πρέπει να γίνει μια πλήρης εξατομίκευση των περιπτώσεων αυτών. Να δούμε δηλαδή αν οι γυναίκες αυτές μπορούν ή δεν  μπορούν να πάρουν  ορμονική αγωγή. Πάντως γυναίκες  που βγαίνουν νωρίς σε εμμηνόπαυση πρέπει να πάρουν ορμονική θεραπεία γιατί οι  κινδυνεύουν με  αυξημένα ποσοστά καρδιαγγειακών  συμβάντων  ή κι εγκεφαλικών επεισοδίων, στεφανιαίας νόσου. Γνωρίζουμε επίσης  ότι η εμμηνόπαυση συνδυάζεται και με τη νόσο του Αλτσχάιμερ. Επίσης υπάρχει και ο κινδυνος της  οστεοπόρωσης. Άρα επειδή το προσδόκιμο ζωής και η υγεία  της γυναίκας κινδυνεύουν  καλό είναι να ληφθεί  μια αγωγή, παρά  να μην πάρει τίποτε λόγω του φόβου των παρενεργειών. Αν η γυναίκα βγει  σε εμμηνόπαυση σε μεγάλη ηλικία , μετά τα 51-52 πρέπει να πάρει αγωγή μόνο αν έχει ορμονική  συμπτωματολογία. Αν δεν έχει δεν χρειάζεται.

Ποια είναι τα πλεόν σύγχρνα  phyto serms;

– Το DP56A είναι μια πολύ αξιοπρόσεκτη και υπολογίσιμη εναλλακτική σε γυναίκες  που δεν θέλουν ή δεν μπορούν  αλλά  χρειάζεται να πάρουν ορμονική θεραπεία υποκατάστασης.

Βιογραφικό σημείωμα

Ο Γεώργιος Λάμπος είναι Χειρούργος- Γυναικολόγος  Μαιευτήρας.  Είναι Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο γνωστικό αντικείμενο της Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας. Είναι κάτοχος Μεταπτυχιακού Τίτλου Σπουδών (Master) από την Ιατρική  Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών με τίτλο “Παθολογία Κύησης”.

Συμμετέχει στην λειτουργία και το ερευνητικό έργο του Εξωτερικού Ιατρείου Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας Αναπαραγωγής και Εμμηνόπαυσης  της Γ Μαιευτικής Γυναικολογικής κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ, ενώ διετέλεσε  συνεργάτης της Μονάδας Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής  της Β Μαιευτικής Γυναικολογικής  του Παν. Αθηνών στο νοσοκομείο ΑΡΕΤΑΙΕΙΟΝ. Είναι μέλος της Ελληνικής Εταιρίας Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας, της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας (ISGE), της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Εμμηνόπαυσης (EMAS), της Ελληνικής Μαιευτικής Γυναικολογικής Εταιρίας, της Ελληνικής Εταιρίας Μαιευτικού και Γυναικολογικού Επείγοντος καθώς και της Ελληνικής Εταιρίας Ρομποτικής Χειρουργικής στη Γυναικολογία. Είναι επίσης μέλος του Ελληνικού Κολλεγίου Μαιευτήρων Γυναικολόγων. Είναι πιστοποιημένος εκπαιδευτής σε Ελλάδα και Κύπρο του σεμιναρίου Μαιευτικών Επειγόντων ALSO που διοργανώνεται υπό την αιγίδα της Β Μαιευτικής Γυναικολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών.  Έχει λάβει μετεκπαίδευση στο αντικείμενο της Λαπαροσκοπικής Χειρουργικής σε εξειδικευμενα κέντρα ενώ παρακολούθησε σεμινάρια  σε Ιταλία και Γερμανία.