Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου…  

Τα φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου (Inflammatory Bowel Disease (IBD)), είναι χρόνιες διαταραχές που χαρακτηρίζονται από πρησμένους και καταστραμμένους ιστούς στα τοιχώματα της εντερικής οδού. Τα πιο συχνά IBD, η ελκώδης κολίτιδα και η ασθένεια Crohn’ s, μπορεί να προσβάλουν εξίσου και τα δύο φύλα, οποιασδήποτε ηλικίας, αλλά κυρίως μεταξύ 15 και 35 ετών και λιγότερο συχνά άτομα ηλικίας 50 ως 70. Τα νοσήματα αυτά ποικίλουν σε σοβαρότητα από ασθενή σε ασθενή και μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου.

Αιτίες: Οι ακριβείς αιτίες που προκαλούν τα πιο πάνω φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου παραμένουν άγνωστες. Παλαιότερα, η διατροφή και το στρες ήταν οι πρώτοι ύποπτοι, όμως τώρα πια οι γιατροί γνωρίζουν ότι αυτοί οι παράγοντες μπορεί να επιδεινώνουν, αλλά όχι να προκαλούν IBD. Mια πιθανή αιτία είναι η δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος το οποίο επιτίθεται στο γαστρεντερικό σωλήνα. Η κληρονομικότητα ενδεχομένως να ευθύνεται. Όμως οι περισσότεροι ασθενείς δεν έχουν ΙΒD στο οικογενειακό τους ιστορικό.

Οι κάτοικοι των βιομηχανικών και βόρειων χωρών φαίνεται να παρουσιάζουν πιο συχνά φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου. Αυτό ίσως να οφείλεται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες, παράλληλα με μια διατροφή πλούσια σε λιπαρά και επεξεργασμένα τρόφιμα.

Συμπτώματα: Όταν η ασθένεια βρίσκεται σε έξαρση, ο ασθενής μπορεί να έχει συχνές υδαρές και/ή αιματηρές διαρροϊκές κενώσεις, κοιλιακό πόνο, κόπωση, ανορεξία, απώλεια βάρους και ενίοτε πυρετό. Μεταξύ διαδοχικών εξάρσεων, συχνά παρατηρείται μείωση των συμπτωμάτων και ενδεχομένως να έχουμε πολύ εκτεταμένες περιόδους ύφεσης.

Διαφορές μεταξύ της ασθένειας Crohns και της ελκώδους κολίτιδας:

  • Στην ασθένεια Crohn’s η φλεγμονή μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο της πεπτικής οδού από το στόμα μέχρι τον πρωκτό. Στην ελκώδη κολίτιδα προσβάλλεται μόνο το παχύ έντερο.
  • Στην ασθένεια Crohn’ s η φλεγμονή μπορεί να παρουσιαστεί μεμονωμένα σε ένα ή περισσότερα σημεία του πεπτικού σωλήνα και μεταξύ δυο υγιών τμημάτων. Στην ελκώδη κολίτιδα η φλεγμονή τείνει να είναι συνεχής, χωρίς ενδιάμεσες περιοχές υγιούς ιστού, και σε πολλές περιπτώσεις, καθώς η ασθένεια εξελίσσεται, η φλεγμονή μπορεί να αρχίζει από το ορθό και να προχωρεί προς τα πάνω.
  • Στην ασθένεια Crohn’s παρουσιάζονται κοκκιώματα (κύτταρα που προσελκύονται και συσσωρεύονται για να αντιμετωπίσουν ένα βλαπτικό παράγοντα). Στην ελκώδη κολίτιδα δεν υπάρχουν κοκκιώματα.
  • Στην ελκώδη κολίτιδα δημιουργούνται έλκη στη βλεννογόνο του παχέος εντέρου, τα οποία δεν επεκτείνονται πέρα από αυτή την εσωτερική επένδυση. Στο Crohn’s όμως, τα έλκη είναι βαθύτερα και μπορεί να επεκταθούν σε όλα τα στρώματα του τοιχώματος του εντέρου.
  • Στην ασθένεια Crohn’s η φλεγμονή επηρεάζει ολόκληρο τον οργανισμό και μπορεί να προκαλέσει πληγές στο στόμα, ερυθρότητα και πρήξιμο στα μάτια και άλλους ερεθισμούς σε διάφορα ευαίσθητα σημεία του σώματος.

Επιπλοκές:

 Στην ελκώδη κολίτιδα η αιμορραγία, συχνά έντονη, η ρήξη του παχέος εντέρου και διάταση του εντέρου (τοξικό μεγάκολο), είναι οι πιο κοινές επιπλοκές. Λιγότερο συχνά παρατηρούνται οι στενώσεις, οι περιπρωκτικές ραγάδες και τα συρίγγια, επιπλοκές που παρουσιάζονται συνήθως στην ασθένεια Crohn’s.

H διάρροια, ο κοιλιακός πόνος και οι κράμπες στη διάρκεια μιας περιόδου έξαρσης, μπορεί να προκαλέσουν ανορεξία στον πάσχοντα και επίσης να εμποδίζουν την απορρόφηση των απαραίτητων θρεπτικών ουσιών στα έντερα. Γι’ αυτό παρουσιάζεται αναιμία που οφείλεται στα χαμηλά επίπεδα σιδήρου στο αίμα ή/και έλλειψη βιταμίνης Β12.

Διάγνωση και θεραπευτικά μέσα:

Ο γιατρός σας θα διαγνώσει αν έχετε μια από τις πιο πάνω φλεγμονώδεις ασθένειες, αφού αποκλείσει άλλες πιθανές παθήσεις που ίσως προκαλούν παρόμοια συμπτώματα. Ο διαγνωστικός έλεγχος περιλαμβάνει αιματολογικές εξετάσεις, κολονοσκόπηση και σιγμοειδοσκόπηση. Η θεραπεία γίνεται με χρήση κορτικοστεροειδών και ανοσοκατασταλτικών. Στις θεραπείες αυτές, όμως, πολλοί ασθενείς δεν ανταποκρίνονται ή ανταποκρίνονται ανεπαρκώς.

Χρήσιμα συμπληρώματα:

  • Σίδηρο: Η χρόνια εντερική αιμορραγία χαμηλώνει τα επίπεδα σιδήρου στο αίμα και προκαλεί αναιμία. Αφού συμβουλευθείτε το γιατρό σας μπορείτε να βοηθήσετε τον οργανισμό σας παίρνοντας συμπληρώματα σιδήρου.
  • Ασβέστιο και βιταμίνη D: Η ασθένεια Crohn’s αλλά και τα στεροειδή που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της, αυξάνουν τον κίνδυνο οστεοπόρωσης. Ενδεχομένως, λοιπόν, να χρειάζεστε ασβέστιο και βιταμίνη D, πάντα με τη συμβουλή του γιατρού σας.
  • Πολυβιταμίνες: Επειδή το Crohn’s επηρεάζει την ικανότητα σας να απορροφάτε τα θρεπτικά συστατικά των τροφών και επειδή η διατροφή σας πιθανότατα να είναι ανεπαρκής λόγω της ασθένειας, οι πολυβιταμίνες και τα συμπληρώματα μετάλλων ίσως αποδειχτούν πολύ ωφέλιμα για τον οργανισμό σας.
  • Κουρκουμίνη: Η κουρκουμίνη, η λιποδιαλυτή ουσία που εξάγεται από τη ρίζα του τροπικού φυτού κουρκουμά, είναι γνωστή για τις αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες της από πολύ παλιά. Με βάση αυτή τη γνώση, τα τελευταία χρόνια η κουρκουμίνη έχει γίνει αντικείμενο πολλών μελετών και κλινικών δοκιμών. Κλινικές μελέτες που διάρκεσαν από το 2011 μέχρι το 2014 σε τρία ιατρικά κέντρα στο Ισραήλ, το Χονγκ Κονγκ και την Κύπρο, έδειξαν ότι η προσθήκη κουρκουμίνης στη θεραπεία των φλεγμονωδών νόσων του εντέρου, έχει πολύ καλά αποτελέσματα. Ήδη κυκλοφορούν φυτικά σκευάσματα κουρκουμίνης, ειδικά για την αντιμετώπιση των πιο πάνω φλεγμονωδών νόσων, τα οποία βέβαια θα πρέπει να πάρετε αφού μιλήσετε πρώτα το γιατρό σας.

Και ο τρόπος ζωής μπορεί να βοηθήσει…

Συχνά ίσως να νιώθετε μόνοι και αβοήθητοι στην απεγνωσμένη προσπάθεια σας να καταπολεμήσετε το IBD σας, ιδιαίτερα όταν αυτό βρίσκεται σε έξαρση. Κάποιες αλλαγές στον τρόπο ζωής και τη διατροφή σας μπορεί να βοηθήσουν να ελέγξετε τα συμπτώματα και να μεγαλώσετε τα διαστήματα ύφεσης. Μπορεί να αποδειχτεί χρήσιμο αν σημειώνετε σε ένα ημερολόγιο τι τρώτε και ποιες τροφές σας προκαλούν προβλήματα. Γιατί μπορεί να μην ενοχοποιείται πια η διατροφή ως αιτία ενός φλεγμονώδους νοσήματος, όμως κάποιες τροφές μπορεί να ενισχύουν τα συμπτώματα και να επιδεινώνουν την κατάσταση ιδιαίτερα κατά τις περιόδους έξαρσης. Μερικές εισηγήσεις που ίσως βοηθήσουν:

  • Περιορίστε τα γαλακτοκομικά: Πολλοί ασθενείς με δυσανεξία στη λακτόζη, διαπιστώνουν ότι η διάρροια, ο πόνος και τα αέρια αντιμετωπίζονται καλύτερα όταν αφαιρέσουν ή περιορίσουν στο ελάχιστο τα γαλακτοκομικά προϊόντα.
  • Αποφεύγετε τα λιπαρά φαγητά: ΄Αν έχετε Crohn’ s που επηρεάζει και το λεπτό έντερο, μπορεί τα λίπη να χειροτερεύουν τις διάρροιες. Προσπαθήστε να αποφεύγετε το βούτυρο, τη μαργαρίνη, τις λιπαρές κρέμες και τα τηγανιτά.
  • Προσέξτε τις ίνες: Τροφές πλούσιες σε ίνες, όπως τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά επιδεινώνουν τα συμπτώματα. Δοκιμάστε φρούτα και λαχανικά στον ατμό, στο φούρνο ή βρασμένα και σε μικρή ποσότητα. Μεγαλύτερο πρόβλημα φαίνεται ότι προκαλούν, το μπρόκολο, το κραμπί, οι σπόροι, οι ξηροί καρποί και το ποπ-κορν.
  • Άλλες τροφές: Αποφύγετε φαγητά με πολλά καρυκεύματα, το αλκοόλ και τους καφέδες γιατί ερεθίζουν το έντερο και τα αεριούχα ποτά γιατί παράγουν αέρια. Πίνετε όμως μπόλικο νερό.
  • Τρώτε μικρά γεύματα: Δοκιμάστε να τρώτε 5-6 μικρά γεύματα την ημέρα αντί 2 ή 3 μεγαλύτερα.
  • Μιλήστε με ένα διατροφολόγο αν χάνετε βάρος ή αν είστε αναγκασμένοι να αφαιρέσετε από τη διατροφή σας πολλές τροφές, απαραίτητες για την υγεία σας.
  • Κάπνισμα και στρες: Το κάπνισμα, ειδικά στο Crohn’s, θεωρείται ως ένας πολύ επιβαρυντικός παράγοντας. ΄Οσον αφορά το στρες, πολλοί ασθενείς με IBD αναφέρουν ότι η κατάσταση τους επιδεινώνεται σε περιόδους άγχους.
  • Μάθετε να χαλαρώνετε: Η σωματική άσκηση βοηθά να χαλαρώνουμε και επίσης συμβάλλει στην καλύτερη λειτουργία των εντέρων. Διάφορες τεχνικές, όπως οι βαθιές αναπνοές, η γιόγκα και ο διαλογισμός, βοηθούν επίσης να καταπολεμούμε το στρες πιο αποτελεσματικά.

 

Επιμέλεια Άντρη Πάρπα

Πηγές:

www.mayoclinic.org

www.crohnhellas.gr

www.labtestsonline.gr