,

Οι συγκάτοικοι μας τα προβιοτικά

Στο σώμα μας συγκατοικεί ένας τεράστιος αριθμός από βακτηρίδια, ο συνολικός αριθμός των οποίων φτάνει τις αρκετές χιλιάδες δισεκατομμύρια που ίσως είναι πιο πολλά και από τον αριθμό των κυττάρων του σώματός μας.

Χωρίζονται σε περίπου 400 κατηγορίες και τα περισσότερα από αυτά βρίσκονται στο πεπτικό μας σύστημα και ειδικότερα στην περιοχή του εντέρου και αποτελούν την εντερική χλωρίδα.

Όσο τους παρέχουμε σωστή διατροφή και τα διατηρούμε σε καλή υγεία, αυτά με την σειρά τους, συμβάλλουν τα μέγιστα στη διατήρηση της δικής μας καλής υγείας. Τα φιλικά αυτά βακτηρίδια είναι γνωστά ως προβιοτικά.

 

Η συμβολή των προβιοτικών στην υγεία μας:

 

•Συμβάλουν στην σύνθεση και αφομοίωση των βιταμινών του συμπλέγματος Β (Β3 (νιασίνη) και Β6 (πυριδοξίνη), φυλλικό οξύ και βιοτίνη) και της βιταμίνης Κ καθώς και στην καλύτερη απορρόφηση του ασβεστίου. 

•Παράγουν λακτάση, ένα ένζυμο που βοηθά στη διάσπαση των γαλακτοκομικών προϊόντων μέσα στο πεπτικό μας σύστημα, βελτιώνοντας τα συμπτώματα που σχετίζονται με τη δυσανεξία στη λακτόζη. Η δυσανεξία στη λακτόζη είναι μια πολύ συνηθισμένη κατάσταση που δεν μπορεί να θεωρηθεί ασθένεια, αλλά σίγουρα δημιουργεί προβλήματα όταν υπάρχει. Σε ανθρώπους με έλλειψη β-γαλακτοζιδάσης, η λακτόζη δεν αφομοιώνεται και οδηγεί σε αύξηση του ωσμωτικού φορτίου στο λεπτό έντερο με επακόλουθη έκκριση υγρών και άρα διάρροια. Τα γαλακτοκομικά προϊόντα, όπως το τυρί και το γιαούρτι, δημιουργούν λιγότερα προβλήματα. Αφ’ ενός μεν διότι ένα μέρος της λακτόζης του γάλακτος έχει ήδη ζυμωθεί κατά τη παρασκευή των προϊόντων αυτών, αφ’ ετέρου δε γιατί κατά τη πέψη τα ίδια τα βακτήρια λύονται και έτσι η β-γαλακτοζιδάση τους ελευθερώνεται στον πεπτικό σωλήνα. Επιπλέον, το αυξημένο ιξώδες των προϊόντων αυτών σε σχέση με το ίδιο το γάλα οδηγεί στην αύξηση του χρόνου διέλευσης της τροφής από το πεπτικό σωλήνα πράγμα που βοηθά στη πέψη της λακτόζης.

•Παράγουν ουσίες έτσι ώστε να σκοτώνουν εχθρικά βακτηρίδια, ή να αλλάζουν το pH σε κάποια σημεία του εντέρου έτσι ώστε τα εχθρικά βακτηρίδια να μη μπορούν να επιζήσουν.

•Μερικά (όπως ο acidophilus και τα bifidobacteria) έχουν αποδείξει σε πειράματα στο εργαστήριο ότι έχουν αντικαρκινικές ικανότητες, καταστρέφοντας μεταλλαγμένα κύτταρα. H κατανάλωση προβιοτικών θεωρείται ότι συνδέεται με τη μειωμένη δραστικότητα των ενζύμων που μετατρέπουν προ-καρκινογόνες ουσίες σε καρκινογόνες. Οι περισσότερες έρευνες που έχουν γίνει σχετικά με τον καρκίνο του παχέος εντέρου και τα αποτελέσματά του δείχνουν ότι τα προβιοτικά επαναφέρουν την ισορροπία στην εντερική μικροχλωρίδα. Η αιτιολογία του καρκίνου του εντέρου ποικίλει αλλά φαίνεται ότι η δίαιτα παίζει έναν πολύ σημαντικό ρόλο. Δίαιτες πλούσιες σε κρέας και λιπαρά και φτωχές σε φυτικές ίνες ενοχοποιούνται για την αλλαγή της σύστασης της εντερικής χλωρίδας. 

•Βοηθούν στην ταχύτερη αποκατάσταση κυττάρων που έχουν υποστεί τοξική επίδραση ακτινοβολίας και βρίσκονται σε φάση αναγέννησης.

•Βοηθούν στην κινητικότητα του εντέρου και στην ικανότητά του να απορροφά θρεπτικά συστατικά από τις τροφές.

•Αυξάνουν τις δυνάμεις του ανοσοποιητικού μας μηχανισμού, ειδικά στα βρέφη και μικρά παιδιά. Το μητρικό γάλα περιέχει ειδικά στελέχη από bifidobacteria και σε παιδιά που στερήθηκαν τον μητρικό θηλασμό εμφανίζονται συχνότερα αλλεργίες και σύνδρομα δυσαπορρόφησης από το έντερο.

•Βοηθούν στη μείωση της απορρόφησης λιπαρών ουσιών, μειώνοντας έτσι τα επίπεδα των λιπαρών στο αίμα. 

•Βοηθούν στην μείωση της χοληστερίνης.

•Τα προβιοτικά φαίνεται να αναστέλλουν τη λειτουργία του ελικοβακτηρίου του πυλωρού, του μικροβίου που ενοχοποιείται βασικά για το έλκος. 

•Επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η λήψη προβιοτικών συμβάλλει στην αποφυγή ιογενών διαρροιών, κυρίως σε παιδιά μικρής ηλικίας. Μελέτες έχουν δείξει ότι επιλεγμένα προβιοτικά βακτήρια, μειώνουν τον χρόνο διάρκειας της διάρροιας μειώνοντας τη διαπερατότητα του εντερικού βλεννογόνου  και αποκαθιστώντας την ισορροπία της εντερικής χλωρίδας. Στις περιπτώσεις που η διάρροια προκαλείται από λήψη αντιβιοτικών (Antibiotic Associated Diarrhea, AAD), τότε παρατηρείται υπερβολική ανάπτυξη του Clostridium dificcile. Παρεμπόδιση ή και θεραπεία της AAD έχει παρατηρηθεί και μετά από χορήγηση των προβιοτικών στελεχών L. Rhamnosus GG, L. acidophilus και Enterococcus faecium SF68. 

•Ρυθμίζουν την καλή λειτουργία του εντέρου, βοηθώντας άτομα που ταλαιπωρούνται από δυσκοιλιότητα. 

•Συγκεκριμένα στελέχη προβιοτικών συμβάλλουν στην ανακούφιση από τα συμπτώματα του ευερέθιστου εντέρου, ενώ έχουν ευεργετική δράση και σε φλεγμονώδεις νόσους του παχέος εντέρου, όπως η ελκώδης κολίτιδα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, διαταράσσεται η εντερική μικροχλωρίδα και η κατανάλωση προβιοτικών είναι σημαντική για την επαναφορά της ισορροπίας της.

•H ισορροπία της χλωρίδας του κόλπου (ο οποίος είναι πλούσιος σε μικροοργανισμούς) διαταράσσεται κατά τις περιόδους λήψης αντιβίωσης, με αποτέλεσμα πολλές γυναίκες να παθαίνουν κολπικές λοιμώξεις. Έρευνες έχουν αποδείξει ότι η κατανάλωση προβιοτικών επαναφέρει την ισορροπία στον κόλπο και επομένως προφυλάσσει από κολπίτιδες, μυκητιάσεις και άλλα γυναικολογικά προβλήματα. 

•Εμπεριστατωμένες μελέτες, προερχόμενες κυρίως από τη Σουηδία, αποδεικνύουν τα οφέλη των προβιοτικών σχετικά με τις αλλεργίες. Όταν το περιβάλλον είναι απαλλαγμένο από μικρόβια, το ανοσοποιητικό σύστημα δεν εκπαιδεύεται, με αποτέλεσμα την έξαρση των αλλεργιών. Τα προβιοτικά διατηρούν την ισορροπία της εντερικής μικροχλωρίδας, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός ισχυρού ανοσοποιητικού. 

 

 ΟΙ ΚΥΡΙΟΤΕΡΟΙ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΙ

 

•Lactobacillus acidophilus: Είναι ο κύριος ένοικος στο λεπτό μας έντερο (όχι μόνο στον άνθρωπο, αλλά και στα θηλαστικά). Βρίσκεται επίσης στο στόμα αλλά και στον γυναικείο κόλπο. Παράγει λακτάση έτσι ώστε βοηθά στη διάσπαση και απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών του γάλακτος και καταπολεμά βλαπτικά βακτηρίδια και μύκητες (όπως η candida albicans). Παράγει αντιβιοτικές ουσίες και βοηθά στη μείωση της χοληστερόλης. Είναι εξαιρετικά ασταθής και ευάλωτος σε κακή διατροφή του ανθρώπου (φαγητά χωρίς φυσικές βιταμίνες, κατεψυγμένα, παρουσία συντηρητικών, κλπ) αλλά και στη λήψη αντιβιοτικών (κυρίως της ομάδας της πενικιλίνης).

•Lactobacillus bulgaricus: Είναι ‘εξάδελφος’ του προηγούμενου και δεν είναι μόνιμος κάτοικος, αλλά επισκέπτης της περιοχής του εντέρου. Είναι το βακτηρίδιο που μαζί με τον streptococcus thermophilus δημιουργούν τη ζύμωση στο γάλα και παράγουν το γιαούρτι. Επειδή παράγει λακτικό οξύ, δημιουργεί ευνοϊκό περιβάλλον και για τον Lactobacillus acidophillus μέσα στο πεπτικό σύστημα.

•Bifidobacterium bifidum και bifidobacterium longum: Κατοικούν κυρίως στο παχύ έντερο, βρίσκονται όμως και στο τέλος του λεπτού εντέρου αλλά και στον κόλπο. Στα νεογέννητα που θηλάζουν, αλλά και μέχρι περίπου την εφηβεία αποτελούν το 99% της χλωρίδας του εντέρου και ο πληθυσμός τους αργά και σταδιακά μειώνεται καθώς ο άνθρωπος μεγαλώνει και ‘γερνάει’. Ο πληθυσμός τους επίσης μειώνεται σημαντικά όταν υπάρχει ασθένεια με πυρετό στον άνθρωπο. Δημιουργούν ένα έντονα όξινο περιβάλλον στο έντερο, έτσι ώστε να μην μπορούν να επιζήσουν άλλα (επιβλαβή) βακτηρίδια, ιοί αλλά και  μύκητες, όπως η candida.        Παράγουν μεγάλες ποσότητες βιταμινών Β οι οποίες απορροφούνται από το έντερο και συμβάλλουν στην καλή υγεία του σώματος.

•Bifidobacteria infantis: Είναι παρόμοια με τα bifidum και longum και με παρόμοια δράση. Με το πέρας της νηπιακής ηλικίας ‘αποχωρούν’ από το έντερο.

 

 ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥΣ

 

•Η οξύτητα του περιβάλλοντος (pH) του εντέρου επηρεάζει αρνητικά τα προβιοτικά βακτηρίδια – όσο το pH πέφτει, τόσο περισσότερο ταλαιπωρούνται. Το pH πέφτει με διάφορες τροφές, αλλά και με το stress.

• Πρεβιοτικά ή πρεβιοτικές ίνες αποκαλούνται τα άπεπτα συστατικά της τροφής που δρουν ευεργετικά για τον οργανισμό, ενεργοποιώντας επιλεκτικά την ανάπτυξη ή/και τη δραστηριότητα ενός ή περισσότερων βακτηριακών στελεχών που αποικίζουν το έντερο. Κυριότερα πρεβιοτικά είναι η ινουλίνη, οι γαλακτο-ολιγοσακχαρίτες (GOS) και οι φρουκτο-ολιγοσακχαρίτες (FOS). Αποτελούν στοιχεία φρούτων, λαχανικών ή δημητριακών (όπως το ραδίκι, το κρεμμύδι, το σκόρδο, τα δημητριακά ολικής άλεσης, η μπανάνα  η σόγια, κλπ).

•Μια ακόμη σημαντική παράμετρος είναι η κινητικότητα του πεπτικού σωλήνα, δηλαδή οι περισταλτικές κινήσεις του εντέρου. Εάν είναι πολύ γρήγορες όπως στη διάρροια ή το σύνδρομο του ευερέθιστου έντερου, ή επίσης πολύ αργές όπως στη δυσκοιλιότητα, τότε η χλωρίδα του εντέρου ταλαιπωρείται.

•Η παρουσία αυξημένου αριθμού άλλων –εχθρικών- βακτηριδίων καθώς και μυκήτων με κυριότερο παράδειγμα την candida ενοχλεί τα φιλικά μας βακτηρίδια.

•Τέλος η χρήση φαρμάκων, όπως ορμονικών σκευασμάτων (αντισυλληπτικά, κορτιζόνη, κλπ) και αντιβιοτικών και κυρίως αυτών της ομάδας της πενικιλίνης καταστρέφει μεγάλο αριθμό προβιοτικών και δημιουργεί μια μεγάλη κόπωση στο όλο σύστημα.

 

 ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΛΑΒΟΥΜΕ ΠΡΟΒΙΟΤΙΚΑ

 

Χαρακτηριστικά παραδείγματα προβιοτικών τροφίμων είναι τα «ζωντανά» γιαούρτια, αλλά και άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα που αποτελούν προϊόντα ζύμωσης, ή ακόμα και λαχανικά. Επιπλέον είναι σήμερα δυνατή η προσθήκη προβιοτικών σε ειδικές τροφές για βρέφη, αλλά και η διάθεσή τους σε μορφή συμπληρωμάτων διατροφής. 

Δύο θέματα που προκύπτουν στην παραγωγή τέτοιων προϊόντων είναι το αν οι μικροβιακές καλλιέργειες παραμένουν «ζωντανές» μετά την κατανάλωσή τους αλλά και το ποιοι μικροοργανισμοί πρέπει να χρησιμοποιούνται. 

 

Όταν κάποιος καταναλώνει προβιοτικά προϊόντα υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που είναι πολύ σημαντικοί για την επιβίωση των φιλικών αυτών μικροοργανισμών όπως η οξύτητα του στομάχου, οι εκκρίσεις της χολής, αλλά και ο «ανταγωνισμός» με άλλους μικροοργανισμούς. 

 

 ΠΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ Η ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΤΩΝ ΠΡΟΒΙΟΤΙΚΩΝ:

 

Ο χρυσός κανόνας λέει ότι πρέπει να χρησιμοποιηθούν προβιοτικά σε δύο κυρίως περιπτώσεις.

 

•Εκεί όπου υπάρχουν σοβαρά χρόνια προβλήματα του πεπτικού συστήματος, όπως όλες οι μορφές της κολίτιδας, η δυσκοιλιότητα, οι φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου, κλπ.

•Και δεύτερον σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν συστηματικές χρόνιες λοιμώξεις, ειδικά από μύκητες του είδους candida albicans.

 επιπλέον 

 

•Σε περιπτώσεις χρήσης αντιβιοτικών λόγω λοιμώξεων. Καλύτερα τα προβιοτικά να παίρνονται 2 ώρες μετά την λήψη αντιβιοτικών φαρμάκων αλλά και να δίνονται μετά το τέλος της θεραπείας και για 15 ημέρες τουλάχιστον.

•Σαν πρόληψη ενάντια σε τροφικές δηλητηριάσεις όταν ταξιδεύουμε σε «ύποπτες περιοχές», όπως οι χώρες του λεγόμενου τρίτου κόσμου.

•Σε όλες τις γυναίκες στην ηλικία των 45 και μετά, καθώς δηλαδή πλησιάζει ο οργανισμός στην περιεμμηνοπαυσική φάση. 

•Σε όλους όσοι παρουσιάζουν προβλήματα από υψηλά επίπεδα χοληστερόλης στον οργανισμό τους.

•Στα άτομα που ακολουθούν ακτινοθεραπεία, ανεξάρτητα από την αρχική αιτία που τους οδήγησε στις συνεδρίες της ακτινοθεραπείας.

•Σε κάθε γυναίκα που παρουσιάζει επαναλαμβανόμενα επεισόδια με γυναικολογικές λοιμώξεις (κολπίτιδα, τραχηλίτιδα),  ή ουρολογικές λοιμώξεις (κυστίτιδα).

 

Βλέπουμε λοιπόν ότι σε μια πληθώρα περιπτώσεων, που εμφανίζονται θα λέγαμε καθημερινά, τα προβιοτικά έχουν τη θέση τους στη θεραπευτική μας προσέγγιση.

Θα πρέπει να λαμβάνονται σχετικά σε αρκετή χρονική απόσταση από τα γεύματα για να μην έχουν να αντιμετωπίσουν την στομαχική οξύτητα που δημιουργείται με τη λήψη των γευμάτων.

Τέλος, το σημαντικό στοιχείο που πρέπει να έχουμε υπόψη μας είναι το ότι τα σκευάσματα αυτά μπορούν να χορηγούνται σε ασθενείς, ανεξάρτητα από το αν ακολουθούν συμβατική – φαρμακευτική προσέγγιση, ομοιοπαθητική, βελονισμό, κλπ.

 

Σας προτείνουμε ανάλογα με την περίπτωση: Acidophilus & Rhamnosus (LIFEPLAN), Culture Care (LIFEPLAN), Bifidophilus (LIFEPLAN), Maxicol (OPTIMA).

 

Επιμέλεια Δέττη Χριστοφίδου

Βοτανοθεραπεύτρια

 

Για περισσότερες πληροφορίες: http://www.iama.gr/ethno/ksanthi/tsourouktsoglou.htm